Truyện Xuân Hương
Giới thiệu
"Truyện Xuân Hương" (Chunhyangjeon) là tác phẩm cổ điển khuyết danh nổi tiếng bậc nhất của văn học Hàn Quốc, lưu truyền qua nhiều văn bản khác nhau. Bản tiếng Việt dựa trên bản in của Nhà xuất bản Bum Woo (Seoul, 1993) do Lee Sang Bo chú giải; theo lời người dịch, bản dịch đầu tiên ra mắt năm 1994, với sự gợi ý và khuyến khích của Giáo sư Đặng Thanh Lê.
Truyện kể mối tình giữa Xuân Hương, con gái một kỹ nữ, và chàng Lý, con trai quan sở tại. Hai người gặp nhau, thề nguyền vàng đá, rồi phải chia lìa khi chàng theo cha về kinh. Từ đó, lòng thủy chung của Xuân Hương bị đặt trước những thử thách của quyền thế.
Nhóm dịch chọn cách thay các thành ngữ chữ Hán bằng thành ngữ Việt tương đương khi có thể, giữ âm Hàn cho địa danh. Nhờ vậy văn bản còn nguyên nhịp đối đáp, lời than, lời tả cảnh giàu chất trình diễn của nguyên tác, mà đọc bằng tiếng Việt vẫn trơn tru.
Lời tựa
Đặt cạnh Truyện Kiều, như các nhà nghiên cứu vẫn thường làm, "Truyện Xuân Hương" hiện ra với một nét riêng: đây là câu chuyện của người con gái không chịu để số phận định đoạt mình. Nàng khóc, nàng than, nàng kể lể, nhưng nàng không lùi.
Cả cuốn sách thấm một niềm tin dân gian rằng điềm dữ có thể đọc ngược thành điềm lành. Khi Xuân Hương kể giấc mơ gương vỡ, hoa đào rụng, thầy bói thong thả giảng: "Hoa rơi rồi sẽ lấy được quả, gương vỡ sẽ có tiếng lớn." Lối giải mộng ấy có chút hài hước, nhưng nó nói đúng tinh thần của truyện: nỗi khổ là có thật, còn tuyệt vọng thì không được phép.
Khi đọc, hãy lắng nghe những đoạn đối đáp, những tiếng kêu trời lặp đi lặp lại, cả đoạn người hầu Phòng Tử chỉ đường bằng nguyên một bài tả cảnh. Đó là dấu vết của một văn bản sinh ra để được kể và hát trước đám đông.
Ở quê hương mình, Xuân Hương từ lâu đã là hình mẫu của lòng chung thủy. Gặp nàng bằng tiếng Việt, người đọc nhận ra một điều quen thuộc với văn chương ta: phẩm giá của người phụ nữ nhỏ bé, đứng thẳng trước quyền lực.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026