Xin Tùy Ý Thích
Giới thiệu
Xin Tùy Ý Thích thuật lại dưới dạng truyện vở hài kịch As You Like It của William Shakespeare; sách không ghi tên người dịch. Người kể đôi khi xưng "tôi" và trò chuyện với độc giả, nên câu chuyện mang giọng của một buổi kể chuyện hơn là một vở diễn.
Công tước Frédéric cướp quyền của anh mình, khiến vị công tước chính thống phải vào sống trong rừng Arden cùng những tùy tùng trung thành và nhà hiền triết u sầu Jacques. Rosalinde, con gái ông, được ở lại triều đình nhờ tình thân với cô em họ Célia, cho đến khi chính nàng cũng phải ra đi. Trong rừng còn có chàng Orlando trốn chạy người anh ghen ghét là Oliver, cùng người lão bộc Adam.
Phần duyên dáng nhất của bản kể là những màn đối đáp giữa Rosalinde và Orlando, được giữ lại dưới dạng đối thoại, sắc sảo và tinh nghịch.
Lời tựa
Trong vở hài kịch này, rừng sâu là nơi người ta được làm chính mình, còn triều đình mới là chốn phải che giấu. Những kẻ bị đẩy khỏi quyền lực tìm thấy ở đây thứ tự do mà cung điện không cho phép: tự do đùa cợt, triết lý và yêu theo cách của mình. Cái tên "Xin Tùy Ý Thích" vì thế giống một nguyên tắc sống hơn là một lời mời khán giả.
Trung tâm của tự do ấy là Rosalinde, nhân vật nữ lém lỉnh bậc nhất của Shakespeare. Nàng bày cho chàng trai mình yêu cách tán tỉnh, giễu cợt chính thứ tình cảm đang làm mình mất ngủ, và bênh vực trí tuệ đàn bà bằng một hình ảnh rất đời: "Một người phụ nữ càng có nhiều trí tuệ thì tính khí càng thất thường, đóng cửa lớn lại để ngăn trí tuệ của một người phụ nữ thì nó sẽ thoát ra qua cửa sổ."
Những màn đối thoại ấy đọc thành tiếng sẽ hay hơn, như một vở diễn nhỏ cho riêng mình.
Sau những bi kịch nặng nề, đây là một Shakespeare thư thái, tin vào khả năng hòa giải của con người. Cuộc lưu đày hóa thành kỳ nghỉ, lòng hận thù có thể tan đi, và tình yêu được phép khôn ngoan lẫn ngốc nghếch.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026