Sử Ký Tư Mã Thiên
Giới thiệu
Sử Ký của Tư Mã Thiên là bộ sử lớn nhất của Trung Hoa cổ đại và cũng là một đỉnh cao của văn xuôi Hán. Bản này là tuyển dịch của Nhữ Thành, mở đầu bằng một lời giới thiệu dài về con người và tác phẩm: Tư Mã Thiên tự là Tử Trường, sinh năm 145 trước Công nguyên ở Long Môn, con của thái sử lệnh Tư Mã Đàm, nối nghiệp chép sử của dòng họ.
Phần tuyển gồm "Thái sử công tự đề tựa" và bức "Thư trả lời Nhâm An", nơi tác giả tự bày tỏ vì sao ông chịu nhục mà sống để viết cho xong bộ sử. Tiếp theo là các thiên bản kỷ về Tần Thủy Hoàng, Hạng Vũ, Hán Cao Tổ, Lữ Hậu; thiên "Bình chuẩn thư" về tài chính; các thế gia về Khổng Tử, Việt Vương Câu Tiễn, Trần Thiệp; và nhiều liệt truyện về các nhà tư tưởng, mưu sĩ, tướng lĩnh như Tuân Khanh, Anh Bố.
Đây là sách sử, nên đọc như sách khảo cứu: các thiên độc lập, có chú thích rõ ràng về nhân danh, điển chế. Nhưng Tư Mã Thiên kể bằng ngòi bút của nhà văn, với đối thoại sống động và những chi tiết đời thường đầy ý vị.
Lời tựa
Sức mạnh của Tư Mã Thiên là dám chép sự thật bằng con mắt của người kể chuyện. Ông không chỉ ghi ai lên ngôi, ai thất thế; ông ghi cả cách một ông vua ngồi, một vị tướng tức giận, một lời can bị bỏ qua. Lỗ Tấn gọi bộ sách là "một tập Ly tao không vần", và đọc vài thiên là hiểu vì sao.
Một chi tiết trong truyện Anh Bố cho thấy rõ lối viết ấy. Anh Bố bỏ Sở theo Hán, lặn lội tới nơi, và "Hoài Nam Vương đến, nhà vua đang ngồi xổm trên giường rửa chân, gọi Bố vào yết kiến." Chỉ một hình ảnh mà Hán Cao Tổ hiện ra trọn vẹn, xuề xòa và ngạo mạn, khôn ngoan trong cách hạ uy một hàng tướng. Những dòng như thế làm cho "Sử Ký Tư Mã Thiên" đứng được ở cả hai thế giới, sử học và văn chương.
Chúng tôi khuyên bắt đầu từ "Thư trả lời Nhâm An" rồi mới đọc các bản kỷ. Hiểu nỗi đau và chí hướng của người viết, ta sẽ nhận ra trong từng thiên một thái độ: cảm thông với kẻ bại, nghiêm khắc với người thắng.
Hơn hai nghìn năm, bộ sách vẫn là bài học về phẩm giá của nghề viết. Người chép sử ở đây không đứng về phía quyền lực; ông đứng về phía sự thật và về phía con người, và chính lựa chọn đó khiến những trang sách của ông còn sống mãi.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Lời Giới Thiệu
- Thái Sử Công Tự Đề Tựa
- Thư Trả Lời Nhâm An
- Tần Thủy Hoàng Bản Kỷ
- Tần Thủy Hoàng Bản Kỷ (Tiếp Theo)
- Hạng Vũ Bản Kỷ
- Hạng Vũ Bản Kỷ (Tiếp Theo)
- Cao Tổ Bản Kỷ
- Cao Tổ Bản Kỷ (Tiếp Theo)
- Lữ Hậu Bản Kỷ
- Bình Chuẩn (1) Thư
- Khổng Tử Thế Gia
- Khổng Tử Thế Gia (Tiếp Theo)
- Việt Vương Câu Tiễn Thế Gia
- Trần Thiệp Thế Gia
- Lưu Hầu Thế Gia
- Trần Thừa Tướng Thế Gia
- Tôn Tử , Ngô Khởi Liệt Truyện
- Truyện Lão Tử
- Truyện Trang Tử
- Thân Bất Hại , Hàn Phi Liệt Truyện
- Tư Mã Nhương Thư Liệt Truyện
- Ngũ Tử Tư Liệt Truyện
- Thương Quân Liệt Truyện
- Truyện Tô Tần
- Truyện Trương Nghi
- Mạnh Tử, Tuấn Khanh Liệt Truyện
- Bình Nguyên Quân, Ngu Khanh Liệt Truyện
- Ngụy Công Tử Liệt Truyện
- Phạm Thư, Thái Trạch Liệt Truyện
- Nhạc Nghị Liệt Truyện
- Liêm Pha, Lạn Tương Như Liệt Truyện
- Điền Đan Liệt Truyện
- Khuất Nguyên Liệt Truyện
- Truyện Lã Bất Vi
- Thích Khách Liệt Truyện
- Lý Tư Liệt Truyện
- Trương Nhĩ, Trần Dư Liệt Truyện
- Kình Bố Liệt Truyện
- Hoài Âm Hầu Liệt Truyện
- Lịch Sinh, Lục Giả Liệt Truyện
- Quý Bố, Loan Bố Liệt Truyện
- Trương Thích Chi, Phùng Đường Liệt Truyện
- Ngụy Kỳ, Vũ An Hầu Liệt Truyện
- Lý Tướng Quân Liệt Truyện
- Nam Việt Úy Đà Liệt Truyện
- Cấp Ảm Liệt Truyện
- Du Hiệp Liệt Truyện
- Hoạt Kê Liệt Truyện