Tủ Sách Việt Văn

Chúa Tàu Kim Quy

Chúa Tàu Kim Quy cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 201

Đánh giá: 4.9/5 (57 đánh giá)

Tóm tắt nội dung

Đêm 14 tháng Giêng năm Bính Thân, ông Lê Thủ Thành, 63 tuổi, ngồi chờ con gái Xuân và con trai Thủ Nghĩa mà chưa thấy về. Đêm ấy đổi đời cả nhà. Thị Xuân bị Trần Tấn Thân hãm hại giữa đám dâu; Thủ Nghĩa, chàng trai 21 tuổi ham học nhưng phải cày cuốc nuôi cha mẹ bệnh, đánh gãy tay Thân. Thân dùng thế lực hại lại, Thủ Nghĩa bị kết án tù chung thân. Trong khám tối, anh gặp Mạc Tiển, người trối lại bí mật kho báu ở hòn Kim Qui. Hơn mười một năm sau, anh vượt ngục, về Tân Châu thì nhà cửa tiêu điều, cha mẹ đã mất, người bạn Kỉnh Chi đi biệt xứ. Từ đó, anh trở lại với danh Chúa tàu Kim Qui, một phóng tác từ Le Comte de Monte-Cristo đặt vào Nam Kỳ thời Minh Mạng.

Đọc xong, tôi nhớ cảnh Chúa tàu khóc rống trước mộ cha mẹ, nói gần mười ba năm nay mới cúng tế lần đầu. Tôi nhớ cả bàn tay anh lo cho Kỉnh Chi, người nghèo khổ chèo đò ngang sông, và cô Thu Thủy mang lời mẹ trối “con phải sống chớ”. Hồ Biểu Chánh để cuộc báo oán đi cùng lòng biết ơn, và để người ta sau cùng vẫn khóc khi gặp lại nhau. Có những án oan phải mất cả một đời mới lật được, nhưng tình nghĩa thì vẫn còn ở đó chờ.

Hỏi đáp về sách

Chúa tàu Kim Quy kể về điều gì?

Chúa tàu Kim Quy của Hồ Biểu Chánh kể chuyện Lê Thủ Nghĩa, chàng trai cày cuốc nuôi cha mẹ, bị Trần Tấn Thân hãm hại rồi lãnh án tù chung thân. Anh vượt ngục sau hơn mười một năm, tìm được kho báu ở hòn Kim Qui, trở về với danh Chúa tàu để đền ơn, trả oán. Truyện được xem là phóng tác từ Le Comte de Monte-Cristo của Alexandre Dumas.

Nhân vật chính của Chúa tàu Kim Quy là ai?

Nhân vật chính là Lê Thủ Nghĩa, 21 tuổi lúc gặp nạn, ham học nhưng phải bỏ dở để cày cuốc nuôi cha mẹ bệnh hoạn. Sau khi vượt ngục, anh xưng là Ba Cu ở Hà Tiên, rồi thành Chúa tàu Kim Qui. Anh cạo đầu gióc bính, giả làm khách Quảng Đông để không ai nghi là kẻ vượt ngục.

Câu chuyện diễn ra ở đâu và khi nào?

Truyện đặt trong khung cảnh Nam Kỳ thời Minh Mạng, với các nơi như Tân Châu, An Giang, Hà Tiên, Rạch Giá, Cà Mau. Kho báu nằm ở hòn Kim Qui gần Phú Quốc. Mở đầu là đêm 14 tháng Giêng năm Bính Thân, khi ông Lê Thủ Thành 63 tuổi ngồi chờ con chưa thấy về.

Mạc Tiển là ai và có vai trò gì trong truyện?

Mạc Tiển là người Quảng Đông gốc Hà Tiên, cháu bốn đời của Mạc Cửu, ở chung khám tối với Thủ Nghĩa. Ông kể cha để lại thơ giấu vàng bạc ở hòn Kim Qui, rồi trối lại cho Thủ Nghĩa tìm vàng và chia phân nửa cho mẹ ông. Sau này Thủ Nghĩa tìm được kho báu, nhưng đến Quảng Đông thì mẹ con Mạc Tiển đã mất hơn mười năm.

Chúa tàu đền ơn và trả oán bằng cách nào?

Chúa tàu gả Thu Thủy, cô gái Bình Định mất cha mẹ trong vụ cướp tàu Hải Nam, cho Kỉnh Chi, người bạn thân và em rể đã tán gia bại sản, rồi cấp vàng bạc cho họ. Anh cũng đưa đơn kiện Trần Tấn Thân, lộ thân phận trên ghe và buộc Tri phủ Tân Thành thú nhận nhận hai chục nén bạc để xin xét lại án. Tri phủ ấy chính là Lê Trọng Kim, người từng xử anh.

Kết thúc của Chúa tàu Kim Quy ra sao?

Triều đình hủy án cho Lê Thủ Nghĩa, anh cởi giả dạng, nhận mình trước các quan, rồi thăm Kỉnh Chi và cưới cô Tư Chuyên. Trần Tấn Thân chịu án một năm thì đau chết trong khám. Thằng Phục, con của Thân nhưng được Kỉnh Chi nuôi, đậu Tú tài năm 24 tuổi, và Thủ Nghĩa khuyên giữ kín gốc gác để nó khỏi buồn tủi.

Giới thiệu

Đêm 14 tháng Giêng năm Bính Thân, đời Minh Mạng thứ mười bảy, quanh chợ Tân Châu nhà nhà đã đốt đèn sập cửa, chỉ riêng nhà Lê Thủ Thành còn để ngỏ. Ông già sáu mươi ba tuổi ngồi chồm hổm dựa cửa ngóng ra đường, chờ con gái là Xuân đi hốt thuốc cho mẹ chưa về, chờ cả thằng con trai Thủ Nghĩa đi đón em mà cũng mất biệt.

"Chúa Tàu Kim Quy" của Hồ Biểu Chánh bắt đầu từ một gia đình nghèo mà nề nếp: Thủ Nghĩa hai mươi mốt tuổi, ham học mà phải bỏ dở để cày cuốc nuôi cha mẹ bệnh hoạn, thương con Chuyên mà không chịu cậy mai mối vì sợ tốn hao. Từ đêm chờ đợi ấy, câu chuyện mở ra những oan khiên, những kẻ bụng dạ xấu như Trần Tấn Thân, và về sau là hình bóng một vị Chúa tàu bí ẩn cùng những người như Trần Mừng, Kỉnh Chi, Thu Thủy.

Truyện có cốt truyện ly kỳ, đậm màu ân oán, thường được xem là phóng tác từ Le Comte de Monte-Cristo của Alexandre Dumas, đặt vào khung cảnh Nam Kỳ thời Minh Mạng.

Lời tựa

Hồ Biểu Chánh mượn khung truyện của Dumas, nhưng "Chúa Tàu Kim Quy" không phải bản sao của người bá tước Pháp. Ông đem chuyện oan khiên và báo đền về đặt giữa sông nước Tân Châu, Cà Mau đời Minh Mạng, và để nó thấm cái nhìn đạo lý của người Nam Kỳ: ân phải đền, oán phải trả, nhưng trên hết là phải trả cho có lẽ phải.

Nét Việt rõ nhất nằm ở cách người hùng nhìn đời sau khi trở lại. Hắn giàu có, đổi tên, đổi cả dáng vẻ, vậy mà đi giữa phố chợ cũ vẫn thấy lòng chùng xuống trước sự đổi thay: "Chúa tàu thấy cảnh vật đổi dời như vậy mà ngao ngán trong lòng, nghĩ lại con người nào khác cuộc đời, hết thạnh tới suy, hết suy rồi thạnh." Câu văn mang hơi hướm nhà Phật và triết lý dân gian, làm cho cuộc báo thù có thêm một độ trầm. Người đọc hiểu rằng Chúa tàu đòi nợ những kẻ đã hại mình, đồng thời phải đối diện với nỗi mất mát không vàng bạc nào bù được.

Đọc truyện, nên để ý cách Hồ Biểu Chánh để nhân vật dùng cả đơn từ, quan trên và chứng cứ để vạch tội kẻ gian. Đó là chỗ tác giả khác hẳn nguồn cảm hứng phương Tây, và cũng là chỗ ông nói điều mình tin về công lý.

Gần một thế kỷ trôi qua, giọng văn Nam Bộ mộc mạc của ông vẫn đọc được, vẫn có duyên. Cuốn sách là bằng chứng rằng văn chương quốc ngữ buổi đầu đã biết tiếp nhận văn học thế giới mà không đánh mất mình, một bài học còn nguyên giá trị.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
  6. VI
  7. VII
  8. VIII
  9. IX
  10. I
  11. II
  12. III
  13. IV
  14. V
  15. VI
  16. VII
  17. VIII