Tủ Sách Việt Văn

Con Nhà Nghèo

Con Nhà Nghèo cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 203

Đánh giá: 4.8/5 (35 đánh giá)

Tóm tắt nội dung

Hai ông già trong xóm Đập Ông Canh nhớ hết chuyện xưa, nhưng nhất định không chịu kể chuyện Cai tuần Bưởi, vì sợ "sinh xào xáo". Con Nhà Nghèo của Hồ Biểu Chánh bắt đầu từ chỗ im lặng ấy. Cai tuần Bưởi là tá điền của bà Cai Hiếu, sống trong căn nhà ba gian vách tre cùng vợ là Thị Tố, các con và cô em út Lựu mười tám tuổi. Năm hạn hán, anh đong lúa không đủ, than "Trời muốn giết con nhà nghèo". Rồi cậu Hai Nghĩa, con nhà chủ ruộng, ve vãn Lựu, bỏ mặc mẹ con nàng; Cai tuần Bưởi bị bắt lạy xin lỗi, mất ruộng, phải dỡ nhà đi. Người em Ba Cam trở về, chém cậu Hai hai nhát trên mặt để rửa nhục cho em.

Chuyện còn kéo dài hai mươi lăm năm. Thằng Cu mồ côi, người từng lén đưa 20 đồng bạc mua thuốc cho Lựu, cưới nàng và nhận đứa con làm con ruột; tiếng "cha" đầu tiên của thằng Hai làm anh cảm động vô cùng. Đứa trẻ lớn lên thành quan Kinh lý, và duyên nợ lại đưa chàng tới cô Tư Thục, con gái nhà Hội đồng Nghĩa. Người giàu mất con vì cái ác năm xưa của mình; người nghèo giữ được con vì tình nghĩa. Đọc xong, ta nhớ mãi cái cúi đầu lặng lẽ của chàng Kinh lý khi bước ra khỏi nhà.

Hỏi đáp về sách

Con Nhà Nghèo của Hồ Biểu Chánh kể về điều gì?

Con Nhà Nghèo của Hồ Biểu Chánh kể về Cai tuần Bưởi, một tá điền ở xóm Đập Ông Canh, và em gái út Lựu bị cậu Hai Nghĩa, con nhà chủ ruộng, bỏ rơi khi đã có con. Sau đó anh cùng cả nhà bị đuổi khỏi ruộng và nhà, còn Cu cưới Lựu, nhận đứa con làm con ruột. Câu chuyện đi qua nhiều năm, đến lúc người con ấy làm Kinh lý và suýt cưới chính em gái cùng cha khác mẹ.

Những nhân vật chính trong Con Nhà Nghèo là ai?

Nhân vật trung tâm là thằng Cu, sau là ông Hương sư Cu, người nuôi thằng Hai như con ruột, cùng Lựu và Cai tuần Bưởi. Thằng Hai lớn lên thành Kinh lý Võ Văn Hai, con của cậu Hai Nghĩa (sau là Hội đồng Nghĩa) với Lựu. Quanh họ còn có Ba Cam, người em chém cậu Hai Nghĩa để rửa nhục cho Lựu.

Câu chuyện Con Nhà Nghèo diễn ra ở đâu và trong bao lâu?

Truyện mở ở xóm Đập Ông Canh, bên con đường Gò Công qua Mỹ Tho, rồi theo gia đình Cai tuần Bưởi lên Bình Phú Tây. Về sau cảnh chuyển sang Sài Gòn, Bạc Liêu, làng Vĩnh Lợi và Vĩnh Thạnh. Câu chuyện trải qua khoảng hai mươi lăm năm, trong khung cảnh đồng quê Nam Bộ đầu thế kỷ.

Vì sao gia đình Cai tuần Bưởi phải rời xóm Đập Ông Canh?

Cai tuần Bưởi bị Hương quản Kim bắt lạy xin lỗi, bị lấy lại ruộng và buộc dỡ nhà trong tháng giêng, sau khi Thị Tố than phiền chuyện cậu Hai mà gây ghen tuông cho mợ Hai Hưởng. Cả nhà phải lên Bình Phú Tây nương nhờ Ba Rạng. Trước đó, năm hạn hán lúa thất mùa, anh đã than "Trời muốn giết con nhà nghèo".

Chuyện của cô Tư Thục và Kinh lý Hai kết thúc ra sao?

Kinh lý Hai muốn cưới Tư Thục, nhưng bà Chủ Khanh nhận ra cha chàng là Hương sư Cu nên bối rối, rồi nói dối rằng cha chàng đã hứa gả con cho nhà khác. Tư Thục nghe tin thì bỏ ăn bỏ ngủ, bệnh nặng, thầy thuốc bảo là tâm bệnh, rồi tắt hơi. Hội đồng Nghĩa sau đó biết Kinh lý Hai là con mình với Lựu; Kinh lý Hai từ chối làm con nuôi để nhận gia tài, cúi đầu chào rồi ra khỏi nhà.

Con Nhà Nghèo muốn nói điều gì và hợp với ai?

Hồ Biểu Chánh đặt cạnh nhau sự bạc bẽo của kẻ giàu và tình nghĩa của người nghèo như Cu, người nuôi con không phải máu mình và thức đêm chạy thuốc suốt ba tháng. Ông viết với cái nhìn bao dung đối với người lao động. Sách hợp với người thích truyện đồng quê Nam Bộ, văn giản dị, nhiều chi tiết sinh hoạt.

Giới thiệu

Con Nhà Nghèo là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh, bắt đầu ở xóm Đập Ông Canh bên con đường Gò Công qua Mỹ Tho. Tác giả mở truyện bằng một bí mật của xóm: hai ông già nhớ hết mọi chuyện xưa, chỉ riêng chuyện Cai tuần Bưởi là nhất định không nói, vì sợ "sinh xào xáo". Thế là người kể đứng ra thuật lại.

Hai mươi mấy năm trước, Cai tuần Bưởi sống trong căn nhà ba gian cột bần, vách tre, trước sân có đống rơm và cây me, cùng vợ là Thị Tố và cô em út Lựu mười tám tuổi. Người em kế là Cam đã bỏ đi biệt tích sau khi bị chủ đánh chửi. Cuộc đời những người làm thuê, ở đợ, mướn ruộng ấy cứ thế xoay vần với cưới hỏi, con cái, những lần lỡ bước, cho đến khi một người đàn bà mặc áo lụa trắng, mang giày thêu nhung đỏ bước vào sân.

Truyện trải qua nhiều năm và nhiều số phận, từ xóm nghèo đến nhà Hội đồng, nhà Hương chủ. Hồ Biểu Chánh viết với cái nhìn bao dung đối với người lao động, văn giản dị, đầy chi tiết sinh hoạt đồng quê Nam Bộ đầu thế kỷ.

Lời tựa

Nếu "Con Nhà Nghèo" có một nhân vật chính thật sự, thì đó là chữ "danh giá". Hồ Biểu Chánh dõi theo những con người xuất thân từ căn nhà vách tre ở xóm Đập Ông Canh, và cho thấy khi đã leo lên được bậc cao hơn, nỗi sợ lớn nhất của họ lại là bị nhắc tới cội rễ của mình.

Chỗ sâu sắc của ông là không kết tội ai. Trong cảnh vợ chồng Hương sư giằng co giữa lương tâm và thể diện, người chồng nhượng bộ mà lòng vẫn không yên: "Nếu vì cái hiếu nghĩa của con thì phải phạm danh giá của vợ . Thôi nín lặng là hơn, chớ biết làm sao bây giờ ." Một câu nói chất phác mà chứa cả thế bế tắc của người tử tế trong một xã hội trọng vai vế. Im lặng ở đây không phải hèn, mà là cái giá của việc muốn giữ yên mọi bề.

Khi đọc, hãy để ý những lần tác giả chuyển từ mái lá sang nhà Hội đồng, từ chuyện ở đợ sang chuyện gả con cho quan Kinh lý, mua xe hơi cho rể. Khoảng cách giàu nghèo trong truyện được đo bằng tiền ít hơn là bằng những điều người ta phải giấu đi để được ngồi chung mâm.

Đặt cạnh những tiểu thuyết khác của ông, cuốn này cho thấy Hồ Biểu Chánh thương người nghèo mà không tô hồng họ. Họ cũng biết ham muốn, biết lỡ bước, biết xấu hổ. Văn chương Nam Bộ buổi đầu có được một cái nhìn công bằng như thế là nhờ những trang sách giản dị này.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Chương 1
  2. Chương 2
  3. Chương 3
  4. Chương 4
  5. Chương 5
  6. Chương 6
  7. Chương 7