Máu Hồng Y
Giới thiệu
Máu Hồng Y (nguyên tác The Color of Blood, 1987) là tiểu thuyết của Brian Moore, nhà văn sinh ở Belfast, Bắc Ireland, sau nhập tịch Canada, người từng được Graham Greene coi là một trong những tiểu thuyết gia đương thời ông ái mộ. Bản tiếng Việt do Nguyễn Ước chuyển ngữ, kèm lời giới thiệu cho biết cuốn sách đoạt giải The Sunday Express Book of the Year.
Tác giả không nêu tên quốc gia, nhưng theo người dịch, bối cảnh nhiều phần là một nước Trung Âu Công giáo dưới chế độ cộng sản, gợi tới Tiệp Khắc. Hồng y Stephan Bem trở về tư dinh lúc chín giờ tối thì gặp một vụ mưu sát; ít lâu sau ông bị bắt cóc rồi thành kẻ chạy trốn, giữa lúc một cuộc nổi dậy sắp bùng lên. Ông phải đối mặt với Urban, người bạn cùng trường nay nắm quyền, kẻ lúc nào cũng có trên môi mấy tiếng "quyền lợi của quốc gia dân tộc".
Moore viết gọn, lạnh, căng như một cuốn tiểu thuyết trinh thám chính trị: những trạm kiểm soát, những chiếc xe bồn quốc doanh, những cánh đồng khoai dưới cơn mưa giông. Nhưng cốt lõi vẫn là lương tâm một con người bị kẹp giữa Giáo hội và Nhà nước.
Lời tựa
Brian Moore có biệt tài viết về đức tin như viết về một mối hiểm nguy, và "Máu Hồng Y" là nơi tài ấy được đẩy đến chỗ căng nhất. Câu hỏi của cuốn sách không phải ai muốn hại vị hồng y, mà là một người chăn chiên phải làm gì khi chính đàn chiên của mình sắp lao vào họng súng.
Stephan Bem không phải anh hùng. Ông là một người đàn ông đã có tuổi, đi giữa những kẻ lạ mặt, phải giấu cả cái tên mình, và nhiều lúc chỉ biết dựa vào thứ trực giác mà người tu hành gọi là ơn soi sáng. Moore viết những đoạn nội tâm ấy rất tiết chế, gần như khô, nên một câu nghĩ thầm cũng mang sức nặng: "Như thế, rốt lại, Thiên Chúa dẫn đường cho tôi. Tôi đã không đi Gneisk." Niềm tin ở đây không xoa dịu; nó chỉ cho ông đủ chắc chắn để bước tiếp trong một thế cờ mà phe nào cũng muốn mượn danh ông.
Ai quen tiểu thuyết gián điệp sẽ nhận ra nhịp trốn chạy, những cuộc điện thoại, những người không rõ thuộc về phía nào. Nhưng đáng đọc chậm hơn là các cuộc trao đổi giữa những linh mục, nơi từng tiếng xưng hô, từng sự ngập ngừng đều có thể là dấu hiệu của lòng trung thành hoặc phản bội.
Hơn ba mươi năm sau khi các chế độ ở Đông Âu đổi thay, cuốn sách vẫn giữ nguyên tính thời sự ở một điểm: nó cho thấy lương tâm cá nhân hiếm khi được chọn giữa thiện và ác, mà thường phải chọn giữa hai điều đều có giá phải trả. Đó là thứ bi kịch lặng lẽ mà Moore hiểu sâu hơn nhiều người cùng thời.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026