Nỗi Sợ
Giới thiệu
Nỗi Sợ (Angst) là một truyện vừa của Stefan Zweig, nhà văn Áo bậc thầy về những cơn bão tâm lý ẩn dưới lớp vỏ lịch thiệp của giới thượng lưu châu Âu. Nhân vật chính, Iren, là vợ một luật sư, có chồng con, tiền bạc, một đời sống "phong lưu êm ả". Nàng có một người tình, và lần nào rời căn hộ của anh ta, một cơn run rẩy vô cớ cũng chực sẵn ở chân cầu thang.
Lần này nỗi sợ có hình hài. Một người đàn bà chặn nàng ngay cửa, quát vào mặt nàng những lời khinh bỉ, và từ hôm đó những mẩu giấy đòi tiền bắt đầu tìm đến tận nhà. Iren trả, rồi lại trả, trong khi mỗi bữa ăn gia đình trở thành một phiên tòa câm, nơi nàng tưởng ánh mắt chồng không lúc nào rời khỏi ngón tay vừa mất chiếc nhẫn.
Zweig hầu như không cần đến biến cố bên ngoài. Toàn bộ sức căng của truyện nằm ở những thay đổi li ti trong ý nghĩ nhân vật: một tiếng cửa đóng sầm, một tờ giấy để quên cạnh đĩa ăn, một cái nhìn nghiêm khắc. Ngắn, gọn, và gần như không cho người đọc thở.
Lời tựa
Zweig đặt cho truyện vừa này một cái tên trần trụi, và quả thật nhân vật chính của "Nỗi Sợ" không hẳn là Iren, mà là chính nỗi sợ trong nàng. Nó có nhịp thở riêng, có lúc dịu xuống, có lúc bùng lên, và Zweig theo dõi nó với sự kiên nhẫn của một thầy thuốc ghi bệnh án. Ngoại tình ở đây chỉ là cái cớ; điều ông quan tâm là một người mang tội sẽ bị chính lương tâm mình giam giữ ra sao.
Căn nhà quen thuộc, người chồng, các con, những buổi tiệc của bè bạn, tất cả lần lượt hoá thành song sắt. Zweig nói điều đó bằng một phép so sánh thời gian rất đắt: "Ba ngày cầm tù ở nhà mà nàng cảm thấy dài hơn tám năm chung sống với chồng." Câu văn cho thấy nỗi sợ đã làm biến dạng cả cảm giác về đời sống: tám năm hôn nhân êm ả co lại thành một khoảnh khắc, còn mấy ngày chờ đợi thì kéo dài vô tận.
Truyện ngắn, có thể đọc một mạch. Nhưng nên đọc chậm lại ở những bữa ăn gia đình và những cái nhìn của người chồng, vì Zweig cài ở đó nhiều hơn những gì Iren kịp nhận ra.
Gần một thế kỷ trôi qua, những mẩu giấy đòi tiền có thể đã thay bằng tin nhắn, nhưng cơ chế mà Zweig mô tả thì không đổi: điều ta không dám nói ra sẽ thành chỗ cho người khác nắm lấy, và cái giá của sự im lặng tăng dần theo từng ngày. Đó là lý do cuốn sách mỏng này vẫn được đọc lại, như một ca nghiên cứu về lòng can đảm, hay đúng hơn, về lúc lòng can đảm vắng mặt.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026