Bức Thư Của Người Đàn Bà Không Quen Biết
Giới thiệu
"Bức Thư Của Người Đàn Bà Không Quen Biết" (nguyên tác tiếng Đức Brief einer Unbekannten) là truyện vừa nổi tiếng của nhà văn Áo Stefan Zweig, đến với người đọc Việt qua bản dịch của Dương Tường.
R., một nhà văn đang được chuộng ở Viên, trở về nhà đúng ngày sinh nhật thứ bốn mươi mốt và nhận được một phong thư dày, không địa chỉ, không chữ ký, mở đầu bằng dòng chữ «Gửi anh, người chưa bao giờ quen biết em». Gần như toàn bộ cuốn sách là lá thư ấy: lời tự bạch của một người đàn bà đã yêu ông từ khi còn là cô bé hàng xóm, một tình yêu âm thầm và bền bỉ suốt nhiều năm mà người được yêu chưa từng hay biết.
Zweig viết bằng nhịp văn dồn dập, mệnh đề nối mệnh đề như hơi thở gấp, rất hợp với hình thức độc thoại. Tác phẩm về sau được chuyển thể điện ảnh nhiều lần và vẫn được xem là một trong những truyện tình hay nhất của văn chương Đức ngữ thế kỷ hai mươi.
Lời tựa
Ít tác phẩm nào đặt người đọc vào vị trí khó xử như truyện vừa này của Zweig. Ta đọc qua vai một người đàn ông, nhưng mọi xúc cảm lại thuộc về người viết thư; và càng đọc, ta càng đứng hẳn về phía người đàn bà vô danh, đối diện với chính sự vô tâm của kẻ được yêu.
Điều khiến lá thư không biến thành bản cáo trạng là sự sáng suốt lạ lùng của người viết. Nàng biết rõ người mình yêu là ai, và vẫn chọn yêu: "em yêu anh đúng như con người thật của anh, sôi nổi và chóng quên, tận tâm và phụ bạc". Bi kịch và phẩm giá của nhân vật cùng nằm trong mấy chữ ấy: một tình yêu không đòi đáp đền, cũng không tự dối mình.
Bản dịch của Dương Tường giữ được những câu dài, nhiều quãng ngắt của nguyên tác, nên không thể đọc lướt. Những bông hồng bạch trở đi trở lại qua từng năm là sợi chỉ đáng dõi theo; chúng nói nhiều hơn mọi lời giải thích.
Hơn một thế kỷ đã qua, truyện vẫn được đọc như một khảo sát tinh tế về sự lãng quên: người ta có thể đi ngang đời nhau mà không để lại dấu vết nào trong trí nhớ kẻ kia. Ở một thời mà ai cũng sợ bị bỏ quên, giọng nói của người đàn bà không tên vẫn vang lên rất gần.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026