Quê Hương Tan Rã
Giới thiệu
Quê Hương Tan Rã (Things Fall Apart) là tiểu thuyết đầu tay của Chinua Achebe, nhà văn Nigeria, và từ lâu được xem là tác phẩm nền móng của văn học châu Phi hiện đại. Bản tiếng Việt của Hoài Khanh và Nguyễn Hiến Lê mở đầu bằng một bài tựa dài, nhắc lại những định kiến về "châu Phi Da Đen" mà người đọc Việt Nam từng tiếp nhận qua sách vở thực dân, rồi giới thiệu những tiếng nói da đen đang tự kể về mình.
Truyện lấy bối cảnh một thị tộc Igbo trước và trong buổi đầu người da trắng tới. Okonkwo là người đàn ông mạnh mẽ, nóng nảy, nổi danh trong làng, sống trọn trong luật lệ của tổ tiên: những buổi xử kiện có các vị egwugwu mang mặt nạ gỗ trắng ngồi phán xử, những lễ nghi, những điều cấm kỵ. Rồi các nhà truyền giáo đến, đón nhận cả những người osu bị làng xa lánh, và trật tự cũ bắt đầu rạn.
Achebe viết bằng một giọng điềm tĩnh, giàu tục ngữ và chi tiết dân tộc học, không tô hồng cũng không biếm họa. Ông để người đọc thấy một nền văn hóa trọn vẹn, có lý lẽ riêng, trước khi cho thấy nó lung lay.
Lời tựa
Chinua Achebe làm một việc mà trước ông ít ai làm được: kể về một làng Phi châu từ bên trong, bằng chính lý lẽ của nó. Trong "Quê Hương Tan Rã", thị tộc của Okonkwo không phải một vùng đất hoang dã chờ được khai hóa, mà là một xã hội đầy đủ luật lệ, lễ nghĩa, và cả những bất công của riêng nó.
Sức nặng của cuốn tiểu thuyết đến từ sự công bằng ấy. Achebe không giấu những tục lệ khắc nghiệt, cũng không giấu nỗi sợ thất bại đã biến Okonkwo thành người cứng rắn đến tàn nhẫn. Nhưng ông cũng cho người đọc nghe tiếng nói của những bậc cao niên, những người hiểu cộng đồng là gì. Một cụ già trong tiệc của Okonkwo đã nói: "Khi chúng ta tụ họp nhau ở sân làng dưới ánh trăng đâu phải là để ngắm trăng. Ở nhà mình cũng ngắm trăng được mà." Lời nói mộc mạc ấy chứa đựng cả một quan niệm sống, và cũng là lời báo trước về những gì sắp mất đi.
Người đọc Việt nên đọc cả bài tựa dài của bản dịch. Nó cho thấy những thế hệ trước đã nhìn châu Phi qua lăng kính thực dân như thế nào, để hiểu vì sao một cuốn tiểu thuyết như thế này từng là một sự sửa sai cần thiết.
Tác phẩm đã vượt khỏi biên giới văn học châu Phi để trở thành kinh điển. Nó nói với bất kỳ dân tộc nào từng chứng kiến trật tự cũ của mình lung lay trước sức ép từ bên ngoài, và nhắc rằng mỗi nền văn hóa đều xứng đáng được kể bằng chính giọng của nó.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Tựa
- Phần Thứ Nhất - Chương 1
- Chương 2
- Chương 3
- Chương 4
- Chương 5
- Chương 6
- Chương 7
- Chương 8
- Chương 9
- Chương 10
- Chương 11
- Chương 12
- Chương 13
- Phần Thứ Hai - Chương 14
- Chương 15
- Chương 16
- Chương 17
- Chương 18
- Chương 19
- Phần Thứ Ba - Chương 20
- Chương 21
- Chương 22
- Chương 23
- Chương 24
- Chương 25
- Danh Từ Các Bộ Lạc Obi Dùng Trong Cuốn Này