Sống Thác Với Tình
Giới thiệu
Sống Thác Với Tình là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh, nhà văn tiên phong của tiểu thuyết Nam Bộ. Khác với nhiều cuốn khác của ông, sách mở đầu bằng một bài viết về đảo Phú Quốc: vị trí, lịch sử từ thời Mạc Cửu mở đất Hà Tiên đến khi dâng đất cho chúa Nguyễn, như để đặt câu chuyện vào một không gian mà người miền Nam xưa vừa quen vừa lạ.
Truyện bắt đầu lúc tờ mờ sáng ở Sài Gòn, khi một người đàn ông ngoài bốn mươi ôm đứa bé năm sáu tuổi lầm lũi đi về phía xóm Chí Hòa. Từ buổi sáng ấy, câu chuyện dần dẫn tới hòn đảo ngoài khơi, nơi Xuân Sơn lớn lên bên Thu Thủy, hai đứa trẻ thương nhau "một bước không rời", trong khi người lớn như Thiên Hương phải tính chuyện đưa Sơn vào Sài Gòn nhận cha, học cho biết đó biết đây.
Văn Hồ Biểu Chánh mộc mạc, đậm giọng Nam Kỳ xưa, đề cao đạo nghĩa, lòng biết phải biết quấy. Nhan đề đã nói lên tinh thần thủy chung của những con người trong truyện.
Lời tựa
Trong thế giới của Hồ Biểu Chánh, chữ hiếu và chữ tình hiếm khi đi cùng một đường, và "Sống Thác Với Tình" là cuốn ông để hai chữ ấy giằng co qua gần trọn một đời người. Cái đáng quý của ông là không coi bên nào là sai: người con giữ hiếu không bị kết tội bạc tình, người giữ tình cũng không bị chê là bất hiếu. Ông chỉ cho thấy mỗi lựa chọn đã bắt người ta trả giá bằng bao nhiêu năm tháng.
Có một bức thư trong truyện nói gọn điều ấy bằng thứ chữ mộc mạc của người Nam Kỳ xưa: "Truớc kia vì nặng hiếu nên qua phải nhẹ tình. Bây giờ chữ hiếu đã vẹn toàn, thì chữ tình hết trở ngại." Câu văn nghe như một lời kết luận đơn giản, nhưng đặt vào truyện thì nó là cả một khoảng đời bị bỏ lỡ. Người viết thư tin rằng mọi thứ có thể nối lại, còn người đọc thì đã thấy những ràng buộc mới mọc lên ở nơi xa.
Nên đọc cuốn này với nhịp chậm của nó. Những trang tả đêm trăng, những cuộc trò chuyện dưới gốc cây, những lá thư đi hàng tuần mới tới đều là một phần của câu chuyện, vì khoảng cách và sự chờ đợi chính là thử thách của lòng người.
Ngày nay ít ai còn viết về tình nghĩa với niềm tin chắc chắn đến thế. Đọc Hồ Biểu Chánh, người ta gặp lại một hệ giá trị đã xa nhưng chưa mất: thương ai thì thương cho trọn, mang ơn ai thì không nỡ bỏ đi. Sự giản dị ấy, đến nay, vẫn là một bài học về cách sống cho tử tế.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026