Tân Phong Nữ Sĩ
Giới thiệu
Buổi chiều ấy, ông Từ Đại Đạo diện bộ âu phục tussor mới ủi, đi tới đi lui trong phòng khách chờ khách quý: vợ chồng ông hội đồng địa hạt Cao Vĩnh Thạnh từ Cai Lậy lên, dẫn theo cậu con trai là đốc tơ Vĩnh Xuân vừa về nước, để đôi trẻ đã hứa hôn gặp mặt nhau. Khách tới nơi rồi mà cô dâu tương lai vẫn mất biệt, vì cô đã tự lái xe ra Sài Gòn... mua trái cây.
"Tân Phong Nữ Sĩ" là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh, bậc tiên phong của tiểu thuyết Nam Bộ. Nhân vật trung tâm là cô Tân, con gái cưng của một gia đình khá giả, mê "tân phong", tự nhận là "tướng của phụ nữ xã hội" và thề không lấy chồng để hy sinh đời mình cho chị em Việt Nam. Quanh cô là những cuộc hứa hôn, những người đàn ông theo đuổi, những gia đình lục đục vì chuyện vợ chồng.
Giọng văn đặc sệt Nam Kỳ xưa, "chơn", "đờn bà", "hổng biết", đối thoại rôm rả; qua đó tác giả nhìn vào hôn nhân, bổn phận và những trào lưu mới đang len vào xã hội Nam Kỳ thời Pháp thuộc.
Lời tựa
Hồ Biểu Chánh ít khi viết về giới trí thức thành thị, nên cuốn tiểu thuyết này là một ngoại lệ thú vị: ông đặt một cô gái mê "tân phong" vào giữa những bữa tiệc, tòa soạn và phòng khách Sài Gòn, rồi lắng nghe xem các trào lưu mới vang lên thế nào trong cái giọng Nam Kỳ quen thuộc của mình.
Điều làm "Tân Phong Nữ Sĩ" đáng đọc hơn một truyện châm biếm là tác giả không biến nữ quyền thành trò cười. Ông để nhân vật nói lý lẽ của mình cho trọn, và nhiều khi lý lẽ ấy đứng vững trước những lời giễu cợt của đàn ông. Trong một buổi tiệc, khi một ông trạng sư bông đùa rằng các bà đang "hạ đờn ông", cô Tân Phong đáp lại: "Có bao giờ chị em chúng tôi nài đứng trên đờn ông đâu, chị em chúng chỉ xin đờn ông rộng lượng cho phép chị em chúng tôi đứng ngang hàng mà thôi chớ." Câu trả lời mềm mỏng mà sắc, đúng điệu một người con gái Nam Bộ có học.
Đọc truyện, nên để ý khoảng cách giữa những điều cô Tân nói trước đám đông và những gì cô làm khi chỉ còn một mình với tình cảm riêng. Hồ Biểu Chánh đặt nút thắt của ông ở chính khoảng cách đó.
Gần một thế kỷ đã qua, những tranh luận về chỗ đứng của người phụ nữ trong hôn nhân và xã hội vẫn chưa khép lại. Cuốn sách cho thấy chúng đã được đặt ra sớm, nghiêm túc và bằng tiếng nói rất riêng của miền Nam, trước khi văn học quốc ngữ kịp có những tên tuổi lớn hơn bàn về chúng.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026