Tủ Sách Việt Văn

Thầy Thông Ngôn

Thầy Thông Ngôn cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 335

Đánh giá: 4.3/5 (62 đánh giá)

Tóm tắt nội dung

Một chàng trai hai mươi tuổi bước xuống ga Tân-an trong bộ đồ trắng, thắt cà-ra oách xanh, mắt dáo dác như muốn hỏi sao không ai thấy mình. Đó là Trần Văn Phong, vừa đậu thứ nhì vào ngạch Soái-phủ Nam-Việt và còn ấm ức vì không được đứng nhất. Trên đường về, anh thấy cô Hai Liền đứng nép bên đường lau nước mắt, nhưng trên tàu đi Cà-mau lại nghĩ đến chuyện bỏ cô để cưới con nhà giàu. Trong Thầy Thông Ngôn của Hồ Biểu Chánh, bối cảnh là Nam Kỳ thời thuộc Pháp. Phong lần lượt phụ Ba Điệp, hứa rồi bỏ Sáu Lý, rồi cưới Như Hoa, con ông Cai Tổng giàu nhất vùng. Hào quang ấy nhanh chóng hóa thành cơn ác mộng: vợ khinh chồng, cờ bạc, ngoại tình.

Điều đọng lại không nằm ở chỗ Phong bị trừng phạt, mà ở những cảnh nhỏ làm người ta nghẹn: người cha lên tàu dặn con ăn ở tử tế với vợ, thằng Jean khóc nhớ vú, Phong nghẹn lời khi trao con cho mẹ ở Tân-an. Đến lúc anh nhận ra mình đã bỏ mất ai thì cô Hai Liền đã thề không gặp mặt. Cô cầm dấm và á phiện, nhìn cha mẹ già mà đổ đi, rồi sống không cười cho đến ngày lo xong tang lễ cho cha mẹ. Có những lời xin lỗi đến muộn đến mức chỉ còn đủ để một người tắt hơi.

Hỏi đáp về sách

Thầy Thông Ngôn kể về điều gì?

Thầy Thông Ngôn của Hồ Biểu Chánh kể về Trần Văn Phong, chàng trai thi đậu thứ nhì vào ngạch Soái-phủ Nam-Việt rồi ra làm thông ngôn ở Nam Kỳ thời thuộc Pháp. Vì ham giàu sang, anh bỏ rơi cô Hai Liền để cưới Như Hoa, con nhà Cai Tổng, và phải trả giá bằng cuộc hôn nhân đổ vỡ cùng cái chết của chính mình.

Nhân vật chính của Thầy Thông Ngôn là ai?

Nhân vật chính là Trần Văn Phong, con ông Hương sư Trần Văn Sắc ở Tầm-vu. Hai mươi tuổi, anh bước xuống tàu trong bộ đồ trắng, thắt cà-ra oách xanh, tự cho mình đáng đứng số 1 chứ không phải thứ nhì. Về sau anh đổi tên thành Trần Xuân Phong và in danh thiếp, bị nhiều người cười thầm.

Câu chuyện Thầy Thông Ngôn diễn ra ở đâu và khi nào?

Truyện diễn ra ở Nam Kỳ thời thuộc Pháp, qua nhiều nơi như Tân-an, Cà-mau, Long-xuyên, Châu-đốc, Hớn-quản và Sài-gòn. Phong từ Tầm-vu ra làm thơ ký ở Cà-mau, rồi theo các lần đổi chức mà lên Long-xuyên, Châu-đốc, Hớn-quản. Cuối đời anh nằm bệnh ở Hớn-quản và nhà thương Chợ Rẫy.

Cuộc hôn nhân của Phong với Như Hoa kết thúc ra sao?

Phong cưới Như Hoa nhưng cô chê nhà chồng nghèo, cờ bạc, ăn hiếp chồng rồi ngoại tình, và thầy từ đó khổ sở vì sợ vợ. Khi hay chuyện, thầy xô ngã vợ, bị cha mẹ vợ đổ lỗi và rời đi. Như Hoa sau đó bị giết vì ngoại tình với xã Xù.

Phong và cô Hai Liền cuối cùng ra sao?

Phong nhờ Hương quản Sô làm mai nhưng cô Hai Liền từ chối, trách anh bội ước. Anh dầm mưa về nhà, lâm bệnh thương hàn, mê sảng xin cô tha lỗi rồi mất khi cô đến nắm tay khóc. Cô Hai Liền ở vậy suốt đời, không cười, và sau khi lo tang lễ cho cha mẹ thì uống dấm và á phiện mà chết. Con trai Phong là Jean lớn lên đậu Tú tài, ở nhà nuôi ông bà nội và lo mồ mả cho cả cô.

Thầy Thông Ngôn muốn nói điều gì và hợp với ai?

Thầy Thông Ngôn cho thấy lòng ham giàu sang và hư danh có thể hủy hoại một con người. Ông Hương sư Sắc đã nhận lỗi dạy con ham giàu sang. Truyện hợp với người thích tiểu thuyết xã hội Nam Bộ xưa của Hồ Biểu Chánh, nơi chữ tình và chữ nghĩa bị đem ra thử thách.

Giới thiệu

Thầy Thông Ngôn là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh, lấy bối cảnh Nam Kỳ thời thuộc Pháp, khi một chức thông ngôn hay thơ ký ở Soái phủ đủ khiến cả làng xôn xao.

Chiều hôm ấy, ở ga xe lửa Tân An, ông Hương sư Trần Văn Sắc cặp cây dù cán tre, tay run vì mừng, đứng đón con trai Trần Văn Phong vừa thi đậu thứ nhì vào ngạch Soái phủ. Ở nhà, heo đã làm thịt, hương chức bà con đã tựu đủ. Còn chàng trai hai mươi tuổi bước xuống tàu trong bộ đồ trắng, thắt cà ra oách xanh, mắt dáo dác như muốn hỏi sao chẳng ai thấy mình.

Đường công danh và hôn nhân của thầy thông Phong về sau dẫn anh vào nhà một ông Hội đồng, gặp cô Như Hoa tự tin, rồi đến những rạn vỡ với gia đình bên vợ. Hồ Biểu Chánh kể chậm rãi, chú thích cẩn thận những chữ Tây thời ấy, và soi kỹ cái tâm lý của người trí thức tân học mới lớn lên: ham danh giá, sĩ diện, nhiều ước mơ phú quý.

Lời tựa

Chương đầu của "Thầy Thông Ngôn" mang tên "Ham Trăng Bỏ Đèn", và bốn chữ ấy đủ tóm lấy tâm bệnh mà Hồ Biểu Chánh muốn chẩn: người trí thức tân học trẻ tuổi, vừa có chút chữ Tây, đã vội rời bỏ những gì mộc mạc mà bền chặt để chạy theo ánh sáng xa vời của quyền tước và giàu sang.

Ông Hồ không giấu thái độ. Có những lúc người kể ngưng mạch truyện để nói thẳng với độc giả, như một ông thầy đứng cạnh học trò. Ngay khi thầy thông Phong đang mãn nguyện vì cưới được vợ giàu và được làm thông ngôn cho quan Chủ tỉnh, ông viết: "Những người lập chí khác hơn thầy, coi nhơn nghĩa hơn tiền tài, coi danh dự quí hơn quyền tước, ngày đêm cứ tính giúp ích cho quần chúng, chớ không lo làm lợi cho mình, nếu biết lòng dạ của thầy thông Phong, chắc khinh bỉ thầy lắm." Lời phán xét rõ ràng, nhưng không phải để kết án, mà để người đọc tỉnh táo hơn nhân vật.

Những chú thích về chữ Tây thời ấy, như "síp-lê" hay "cà ra hoách", đừng bỏ qua. Chúng cho thấy một xã hội đang pha trộn ngôn ngữ và giá trị, và chính sự pha trộn đó là đất cho những người như Phong lớn lên.

Gần một trăm năm sau, chân dung kẻ sĩ diện, ham danh, quên nghĩa vẫn chưa hết người để soi vào. Cuốn sách giữ được giá trị của một tiểu thuyết luân lý Nam Bộ: giản dị trong lời, nghiêm cẩn trong ý, và đầy lòng thương với những người bị bỏ lại phía sau.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Chương 1
  2. Chương 2
  3. Chương 3
  4. Chương 4
  5. Chương 5
  6. Chương 6
  7. Chương 7
  8. Chương 8
  9. Chương 9
  10. Chương 10
  11. Chương 11
  12. Chương 12
  13. Chương Sau