Vợ Già Chồng Trẻ
Giới thiệu
Vợ Già Chồng Trẻ là một tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh, người được xem là cây bút tiên phong của tiểu thuyết quốc ngữ Nam Kỳ. Truyện mở ra lúc chạng vạng ở xóm Ụ Tàu, vùng Vĩnh Hội, xóm nghèo nhất dọc mé kinh từ bến đò Long Kiển vào, nơi đèn điện chưa giăng tới, nhà lá thắp dầu leo lét. Một người đàn bà ngồi trước căn nhà xiêu, con bé Tý đói bụng hỏi cha đâu mà chưa về.
Người đàn bà ấy là Xuyến, làm nghề may, có người chồng mải nhậu ngoài quán. Người thanh niên hàng xóm tên Giao, mạnh mẽ, ít tuổi hơn, đi ngang hỏi han. Rồi từ những đêm trăng lờ mờ, tay bắt tay, mặt nhìn mặt, hai người đã thề nguyền sát cánh bước qua "giai đoạn mới trong đường đời", bàn tính cả chuyện con bé sẽ gọi Giao bằng chú hay bằng ba.
Hồ Biểu Chánh vẫn giữ lối kể chậm rãi, lời thoại đậm chất Nam bộ đầu thế kỷ, và mối quan tâm thường trực tới đạo lý gia đình, lòng thủy chung, sự đổi thay của con người qua năm tháng.
Lời tựa
Hồ Biểu Chánh hiếm khi chọn một đề tài dễ gây xì xào đến vậy: người đàn bà lớn tuổi hơn, đã có con, nên duyên với một chàng trai trẻ. Nhưng ông không viết để gây chuyện. "Vợ Già Chồng Trẻ" đặt ra một câu hỏi lặng lẽ hơn nhiều: khi tình yêu đã thắng được miệng đời, liệu nó có thắng được thời gian?
Thời gian mới là nhân vật thật sự của cuốn sách. Những năm tháng đầm ấm trôi qua, đứa con gái ăn học thành cô giáo, rồi đến lúc người vợ soi gương và thấy điều mình sợ nhất. Lời bà nói với con mộc mạc mà buốt: "Điều má lo ngại ngày trước thì ngày nay nó đã tới rồi." Không có kẻ phản bội, cũng chẳng ai độc ác; chỉ có một nỗi lo được báo trước từ thuở mới thương nhau, nay thành sự thật. Cái buồn của Hồ Biểu Chánh ở đây là cái buồn không biết trách ai.
Nên đọc cuốn này như nghe một người lớn tuổi kể chuyện nhà mình: thong thả, nhiều lời giãi bày, đôi chỗ lặp lại. Sự chậm rãi ấy là một phần ý nghĩa, vì câu chuyện cần đủ năm tháng để người đọc thấm được cái giá của nó.
Hôn nhân chênh lệch tuổi tác ngày nay không còn là chuyện lạ, nhưng câu hỏi của tác giả vẫn nguyên vẹn. Tình nghĩa vợ chồng, theo ông, không nằm ở chỗ người ta có dám bất chấp hay không, mà ở chỗ người ta giữ nhau ra sao khi nhan sắc và tuổi trẻ đã đi qua. Một bài học về lòng chung thủy, kể bằng giọng Nam Bộ chân chất, vẫn còn chỗ đứng trong tủ sách của người đọc hôm nay.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026