Tủ Sách Việt Văn

Đại Nghĩa Diệt Thân

Đại Nghĩa Diệt Thân cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 411

Đánh giá: 4.4/5 (65 đánh giá)

Giới thiệu

Đại Nghĩa Diệt Thân là một tiểu thuyết lịch sử của Hồ Biểu Chánh, lấy bối cảnh những năm Pháp đánh chiếm Nam Kỳ sau 1858, khi các nghĩa quân Trương Công Định, Thiên Hộ Dương, Nguyễn Trung Trực, Thủ Khoa Huân lần lượt đứng lên. Tác giả mở sách bằng mấy trang thuật lại chiến sự, từ Đà Nẵng vào Gia Định, như để người đọc thấy rõ cái nền đau thương trước khi bước vào chuyện một gia đình.

Nhân vật trung tâm là ông Nhiêu Giám, một nhà nho bày mưu lược chống Pháp cho Thủ Khoa Huân. Con trai cả của ông, Võ Minh Đạt, theo nghĩa quân nhưng sau trận Bình Cách thì thối chí, muốn ra đầu giặc, một phần vì sợ ruồng bố, một phần vì cô vợ bé mới quen. Con gái ông, Trâm, lại gả cho võ sư Đỗ Chí Linh, người trung thành với cụ Thủ Khoa. Hai người con, hai ngả đường, và câu hỏi người con rể đặt ra trước trận Cổ Chi: nếu gặp anh vợ trong hàng ngũ lính giặc thì phải làm sao.

Văn Hồ Biểu Chánh mộc mạc, đậm giọng Nam Bộ, đối thoại kéo dài tự nhiên như lời ăn tiếng nói ở các xóm Cổ Chi, Kỳ Son, Tam Nhiên, Rạch Chanh.

Lời tựa

Hồ Biểu Chánh thường được nhớ như người viết về luân lý gia đình Nam Kỳ. "Đại Nghĩa Diệt Thân" cho thấy ông cũng biết đặt luân lý ấy vào thử thách khắc nghiệt nhất: khi nghĩa với nước và tình cha con không còn đứng chung một phía. Cái tên sách đã nói thẳng câu trả lời, nhưng cuốn truyện dành trọn sức để cho thấy câu trả lời ấy đắt đến chừng nào.

Điều đáng quý là tác giả không biến người con bỏ hàng ngũ thành một kẻ phản bội đơn giản. Đạt không phải hạng bán nước vì tham lợi; anh chỉ là một người mỏi mệt, thấy thời thế đã xoay và tự tìm cho mình một lối thoát. Anh nói gọn trước khi đi lính: "Quyết định rồi. Cụ Thủ Khoa bị đày thì kháng chiến gì nữa mà ở ngoài." Cái lý lạnh lùng ấy, nói bằng giọng xuề xoà Nam Bộ, cho thấy sự sa ngã thường đến bằng lối nghĩ thông thường nhất chứ không bằng một quyết định ghê gớm.

Khi đọc, hãy để ý những người đàn bà quanh Đạt, nhất là cách họ cư xử với nhau. Họ không đứng ở trung tâm câu chuyện lịch sử, nhưng chính qua họ mà Hồ Biểu Chánh kéo chuyện lớn của thời cuộc về lại bếp lửa, ghe xuồng và những buồng chuối mang ra chợ.

Viết về những ngày chống Pháp ở Nam Kỳ gần một trăm năm sau, nhà văn không làm sử ký. Ông giữ cho người đời sau một câu hỏi vẫn còn nguyên sức nặng: lòng trung thành với điều đúng có thể đòi ta từ bỏ những gì, và người phải trả giá có khi lại là những kẻ đứng ngoài cuộc.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Lời Mở Đầu
  2. Chương 1
  3. Chương 2
  4. Chương 3
  5. Chương 4
  6. Chương 5
  7. Chương 6
  8. Chương 7
  9. Chương 8
  10. Chương 9
  11. Chương 10
  12. Chương 11
  13. Chương 12
  14. Chương 13
  15. Chương 14
  16. Chương 15
  17. Chương 16