Chiến Tranh và Hòa Bình (Война и мир) của đại văn hào Nga Lev Tolstoy được thế giới công nhận là một trong những kiệt tác vĩ đại nhất của văn học nhân loại. Phần 12 tiếp nối hành trình đồ sộ của bộ tiểu thuyết, dẫn người đọc đi sâu vào những biến động dữ dội của nước Nga đầu thế kỷ XIX, giữa bối cảnh cuộc chiến chống lại đạo quân xâm lược của Napoléon.

Với thể loại tiểu thuyết sử thi cổ điển, Tolstoy đan cài tài tình giữa những sự kiện lịch sử trọng đại và số phận riêng tư của hàng loạt nhân vật thuộc nhiều tầng lớp xã hội. Ở chặng này của tác phẩm, mạch truyện dường như tiếp tục theo sát những trải nghiệm nội tâm và sự trưởng thành của các nhân vật giữa cơn bão táp của thời đại, nơi ranh giới giữa sống và chết, giữa vinh quang và tàn khốc của chiến tranh được nhà văn khắc họa bằng chiều sâu tâm lý bậc thầy.

Điều làm nên tầm vóc bất hủ của bộ tiểu thuyết là cái nhìn nhân bản sâu sắc và những suy tư triết học về lịch sử, tự do và ý nghĩa cuộc đời. Qua từng trang viết, Tolstoy không ngừng đặt câu hỏi về sức mạnh chi phối số phận con người và các dân tộc. Phần 12 vì thế không chỉ là một chương của câu chuyện, mà còn là một mảnh ghép quan trọng trong bức bích họa vĩ đại về con người và thời cuộc mà nhà văn kiên nhẫn dựng nên.

"Chiến Tranh Và Hòa Bình" là bộ sử thi vĩ đại nhất của Tolstoy, trước hết bởi tác phẩm đã làm sống lại thời kỳ toàn thể nhân dân và dân tộc gặp nhau trên chiến trường. Nhân dân chính là nhân vật trung tâm của toàn bộ cuốn tiểu thuyết anh hùng ca này; qua đó, Tolstoy muốn làm nổi bật tính chất nhân dân anh hùng đã quyết định vận mệnh lịch sử của cả một dân tộc.

Về nghệ thuật, tác phẩm được kết cấu trên sự thống nhất hai mặt của chủ nghĩa anh hùng nhân dân và truyện kể lịch sử. Cốt truyện xây dựng quanh hai biến cố lịch sử chủ yếu đầu thế kỷ 19 - cuộc chiến tranh năm 1805 và năm 1812 - đồng thời phản ánh cuộc sống hòa bình của nhân dân và giai cấp quý tộc Nga trong các giai đoạn 1805-1812 và 1812-1820. Chủ đề nhân dân gắn bó khăng khít với chủ đề lịch sử, đề tài chiến tranh quán xuyến toàn bộ tác phẩm và đan chéo với đề tài hòa bình, tạo thành một kết cấu hoàn chỉnh của thể loại sử thi.

Một đặc điểm nổi bật khác của tác phẩm là nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật. Số phận mỗi nhân vật với những tâm trạng tinh tế đều gắn bó mật thiết với bước thăng trầm của lịch sử. Đây chính là điểm cách tân của Tolstoy về thể loại anh hùng ca, từ đó sáng tạo nên loại anh hùng ca hiện đại trong lịch sử văn học Nga và văn học thế giới.

Mời bạn đọc bước vào áng sử thi bất hủ này, để cùng sống trọn những năm tháng chiến tranh và hòa bình của một dân tộc và của mỗi phận người.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.