Tiếp nối bộ tiểu thuyết sử thi bất hủ của Lev Tolstoy, phần 5 của Chiến Tranh và Hòa Bình đưa người đọc đi sâu hơn vào tấm thảm rộng lớn dệt nên từ số phận con người và những biến động lịch sử của nước Nga thời chiến tranh Napoléon. Mỗi phần của tác phẩm là một chặng trong hành trình dài, và chặng này tiếp tục mở rộng chiều kích của một trong những kiệt tác được ngưỡng mộ nhất thế giới.

Là đại diện tiêu biểu của văn học cổ điển, ngòi bút Tolstoy có khả năng phi thường trong việc soi rọi thế giới nội tâm nhân vật. Ở phần này, mạch truyện có lẽ tiếp tục lần theo những chuyển biến trong tình cảm, tư tưởng và các mối quan hệ của những con người mà độc giả đã dõi theo, khi họ đối diện với thử thách của thời cuộc, với tình yêu và mất mát, với những lựa chọn định hình cả cuộc đời họ.

Điều khiến bộ tiểu thuyết trường tồn chính là cái nhìn thấu suốt về bản chất con người và những suy tư sâu xa về lịch sử. Tolstoy không đơn thuần thuật lại sự kiện mà luôn tìm cách chạm đến những quy luật ẩn sau dòng chảy của thời gian và số phận các dân tộc. Đọc phần 5, bạn đọc tiếp tục được đắm mình trong một thế giới nghệ thuật vừa hùng vĩ vừa tinh tế, nơi cái vĩ đại của lịch sử và cái riêng tư của mỗi tâm hồn cùng hòa nhịp.

Mỗi lần mở lại những trang viết của Lev Tolstoy, người đọc lại nhận ra rằng "Chiến Tranh và Hòa Bình" trước hết là bộ sử thi vĩ đại nhất của Tolstoy, bởi tác phẩm đã làm sống lại cả một thời kỳ mà toàn thể nhân dân và dân tộc cùng gặp nhau trên chiến trường. Nhân dân chính là nhân vật trung tâm của cuốn tiểu thuyết anh hùng ca này; qua đó, Tolstoy muốn làm nổi bật tính chất nhân dân anh hùng đã quyết định vận mệnh lịch sử của cả một dân tộc.

Về nghệ thuật, tác phẩm được dựng nên trên sự thống nhất hai mặt của chủ nghĩa anh hùng nhân dân và truyện kể lịch sử. Cốt truyện xoay quanh hai biến cố lớn của nước Nga đầu thế kỷ 19 là cuộc chiến tranh năm 1805 và năm 1812, đồng thời phản ánh cuộc sống hòa bình của nhân dân cùng giai cấp quý tộc Nga qua các giai đoạn 1805-1812 và 1812-1820. Chủ đề nhân dân gắn bó khăng khít với chủ đề lịch sử, để rồi đề tài chiến tranh quán xuyến toàn bộ tác phẩm cứ đan chéo mãi với đề tài hòa bình. Truyện kể lịch sử và chủ nghĩa anh hùng nhân dân, bởi thế, là hai cơ sở thống nhất tạo thành kết cấu hoàn chỉnh của thiên sử thi.

Một đặc điểm nổi bật khác của tác phẩm là nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật. Số phận từng con người, với những tâm trạng tinh tế nhất, đều gắn bó mật thiết với mỗi bước thăng trầm của lịch sử. Chính ở đây, Tolstoy đã cách tân thể loại anh hùng ca, sáng tạo nên loại anh hùng ca hiện đại trong lịch sử văn học Nga và văn học thế giới. Phần 5 tiếp nối mạch trường thiên ấy, đưa người đọc đi sâu thêm vào dòng chảy của những phận người và những biến động thời đại.

Trân trọng mời bạn đọc lật giở từng trang của thiên sử thi bất hủ này, để cùng sống, cùng yêu và cùng suy ngẫm với nhân dân Nga giữa những năm tháng chiến tranh và hòa bình.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.