Những Hồi Ức Về Sherlock Holmes
Giới thiệu
Những Hồi Ức Về Sherlock Holmes tập hợp mười truyện vừa và ngắn của Arthur Conan Doyle, tương ứng với tập The Memoirs of Sherlock Holmes. Như thường lệ, người kể là bác sĩ Watson, người bạn cùng trọ ở phố Baker, kể lại những vụ việc ông được chứng kiến bên cạnh nhà thám tử.
Cuốn sách mở ra bằng "Bệnh Nhân Thường Trú": một tối tháng Mười oi bức, bác sĩ Percy Trevelyan tìm đến nhờ Holmes vì một chuỗi chuyện lạ trong ngôi nhà nơi ông hành nghề. Tiếp theo là người thông ngôn Hy Lạp bị dẫn đi trong đêm, bản hiệp ước hải quân thất lạc, con ngựa đua "Ngọn Lửa Bạc" biến mất trước giải đua, một cuộc đọ chữ viết tay ở Raigate, và cả "Tàu Gloria Scott", vụ án đầu tiên trong đời Holmes, do chính ông kể cho Watson nghe.
Mỗi truyện là một câu đố gọn, khép lại trong vài chục trang. Văn kể của Watson điềm đạm, hay tự trào, và chính sự chậm rãi ấy làm nổi bật những cú suy luận nhanh như chớp của Holmes.
Lời tựa
Ở tập truyện này, Conan Doyle không còn phải giới thiệu Holmes với ai nữa. Ông được tự do thử nghiệm: có truyện gần như không có tội ác, có truyện là một thiên phiêu lưu trên biển, có truyện quay về thời ông còn là một chàng sinh viên. Sức hấp dẫn vì thế chuyển từ câu hỏi "ai làm" sang câu hỏi "Holmes nhìn thấy gì mà chúng ta không thấy".
Câu trả lời thường nằm ở những vật nhỏ bé đến tầm thường. Khi người khách lạ ngạc nhiên vì Holmes biết mình là bác sĩ mà chưa cần hỏi ai, nhà thám tử chỉ đáp: "Không. Ngọn đèn nến trên bàn đã nói." Câu đáp ngắn ấy gần như là tuyên ngôn của cả loạt truyện: thế giới luôn để lại dấu vết, chỉ cần một người chịu nhìn cho kỹ. Trong "Những Hồi Ức Về Sherlock Holmes", cách nhìn ấy được áp dụng cho một mẩu giấy viết dở, vết bẩn trên tay áo, giờ giấc của một người khách.
Chúng tôi khuyên bạn đọc chậm ở những đoạn Holmes im lặng quan sát, trước khi ông lên tiếng. Thử tự đoán trước, rồi so với lời giải: đó là trò chơi mà Conan Doyle mời gọi một cách khá công bằng.
Hơn một trăm năm sau, những truyện này vẫn giữ được độ tươi vì chúng dạy một thói quen hơn là kể một chuyện: thói quen nghi ngờ cái hiển nhiên, và kiên nhẫn với chi tiết. London của xe ngựa và đèn khí đã mất, nhưng lối nghĩ ấy thì chưa bao giờ cũ.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026