Chiến Tranh và Hòa Bình - Phần 14
Tóm tắt nội dung
Trời mưa thu, Petya Rostov đến đội du kích của Denixov với bức thư ướt của tướng quân, mừng rỡ khi được Denixov mỉm cười nhận ra. Cậu còn rất trẻ, nóng lòng xin nhiệm vụ, nắm tay chú bé đánh trống người Pháp tên Vincent Bos mà lính Nga gọi là Vixenya, và theo Dolokhov mặc quân phục Pháp lẻn vào trại địch. Trong Phần XIV của Chiến Tranh và Hòa Bình, Tolstoy đặt cạnh nhau hai cảnh: Moskva thất thủ mà quân Pháp vẫn tự tan rã sau Borodino, và chiến tranh nhân dân như chiếc gậy tầy vô quy tắc giáng xuống họ. Quân Pháp co cụm vì tinh thần sa sút, quân Nga tản ra đánh vì tinh thần lên cao. Napoléon bỏ đại quân ngồi xe trượt tuyết chuồn đi một mình.
Nhưng điều đọng lại nằm ở những con người nhỏ bé. Petya phi vào làng reo "Ura" rồi ngã xuống; Dolokhov chỉ nói "Thế là xong", còn Denixov gục bên hàng rào, nức nở không thành tiếng. Ở đoàn tù binh, Karataiev bị bắn dưới gốc bạch dương, con chó Xery gào theo tiếng súng, và Piotr, người đã sợ hãi tránh đi cái nhìn rưng rưng của ông, khóc nấc trong vòng tay người lính Nga đầu tiên. Chiến thắng hiện ra ở đây không bằng tiếng kèn, mà bằng cái giá của những đời người lặng lẽ.
Hỏi đáp về sách
Phần XIV của Chiến Tranh và Hòa Bình kể về điều gì?
Phần XIV của Chiến Tranh và Hòa Bình kể về cuộc rút lui tan rã của quân Pháp sau khi chiếm Moskva, cùng chiến tranh du kích của người Nga. Tolstoy lập luận rằng sau Borodino quân Pháp tự tan vỡ mà không cần một trận đánh lớn nào. Xen vào đó là cái chết của Petya Rostov và những ngày cuối của Piotr trong đoàn tù binh.
Petya Rostov là ai và số phận cậu ra sao trong phần này?
Petya Rostov là cậu thiếu niên theo đội du kích của Denixov. Cậu mang bức thư ướt của tướng quân đến, nóng lòng xin nhiệm vụ, cùng Dolokhov mặc quân phục Pháp lẻn vào trại địch. Sáng hôm sau cậu lao vào làng reo "Ura" và bị một viên đạn xuyên qua sọ.
Piotr trải qua những gì trong đoàn tù binh Pháp?
Trong Chiến Tranh và Hòa Bình, Piotr đi trong đoàn tù binh từ Moskva, ba trăm ba mươi người chỉ còn non một trăm sống sót. Đôi chân loét, anh nhận ra đau khổ và tự do đều có giới hạn gần nhau, con người không cần thứ gì để hạnh phúc. Platon Karataiev bị bắn chết bên gốc bạch dương, còn Piotr được quân Nga giải thoát và ôm người lính đầu tiên khóc nấc.
Vì sao Tolstoy cho rằng quân Nga thắng dù chiến tranh du kích trái quy tắc?
Tolstoy trong Chiến Tranh và Hòa Bình cho rằng ẩn số x của sức mạnh quân đội là tinh thần. Quân Pháp rút lui dồn thành khối vì tinh thần sa sút, còn quân Nga phân tán tấn công vì tinh thần lên cao. Ông gọi đó là chiếc gậy tầy của chiến tranh nhân dân, vô quy tắc mà vẫn thắng.
Tolstoy nhìn Napoléon và cuộc rút lui của ông ta như thế nào?
Tolstoy trong Chiến Tranh và Hòa Bình mô tả Napoléon bỏ đại quân, mặc áo da lông ngồi xe trượt tuyết chuồn đi một mình, để lại bạn chiến đấu cho số phận. Ông phê phán các sử gia che chuyện này bằng chữ "vĩ đại" và trích lời Napoléon: "Từ cái cao cả sang cái lố bịch chỉ có một bước". Cuộc rút lui hiện ra như trò bịt mắt bắt dê.
Phần XIV kết luận thế nào về mục đích của quân Nga?
Phần XIV của Chiến Tranh và Hòa Bình kết bằng nhận định rằng mục đích của nhân dân chỉ là giải phóng đất nước. Tolstoy ví quân Nga như ngọn roi giơ cao doạ con thú đang chạy, chứ không quất vào đầu nó. Ông cho việc cắt đường rút lui và bắt sống Napoléon là mục tiêu giả dối, vì quân Pháp tự tan rã và quân Nga đã kiệt sức.
Giới thiệu
Phần 14 của Chiến Tranh và Hòa Bình đưa người đọc tiến vào những chặng sau của bộ tiểu thuyết sử thi lừng danh do Lev Tolstoy sáng tạo. Là một trong những chương gần cuối, phần này tiếp tục dệt nên tấm thảm rộng lớn về nước Nga và con người trong cơn bão táp của thời đại chiến tranh Napoléon, nơi mọi số phận đều bị cuốn vào dòng chảy nghiệt ngã và vĩ đại của lịch sử.
Với tư cách một kiệt tác của văn học cổ điển, tác phẩm nổi bật ở khả năng hòa quyện những trang sử thi hào hùng với chiều sâu tâm lý tinh tế. Ở phần muộn này của câu chuyện, mạch truyện dường như dẫn tới những chiêm nghiệm và chuyển biến quan trọng trong nội tâm nhân vật, khi họ đi qua thử thách khắc nghiệt của mất mát và chiến tranh để dần tìm thấy ý nghĩa và sự thấu hiểu mới mẻ về cuộc đời.
Sức mạnh trường tồn của bộ tiểu thuyết đến từ những suy tư triết học sâu sắc và tấm lòng nhân đạo bao la của Tolstoy. Càng về sau, nhà văn càng để lộ rõ những trăn trở lớn về tự do, tất yếu và ý nghĩa tồn tại của con người. Đọc phần 14, bạn đọc như đứng trước những đợt sóng cuối cùng của một đại dương văn chương, cảm nhận đầy đủ chiều sâu tư tưởng và vẻ đẹp không phai của một trong những tác phẩm vĩ đại nhất mà nhân loại từng có.
Lời tựa
Càng đi sâu vào thiên tiểu thuyết của Tolstoy, ta càng thấy mình nhỏ bé trước tầm vóc của nó, mà cũng càng thấy lòng mình rộng mở hơn. "Chiến Tranh và Hòa Bình - Phần 14" dẫn bạn tới những đợt sóng gần cuối của đại dương ấy.
Nơi trang sách này, chiến tranh và mất mát đã khắc lên các nhân vật những dấu vết không thể xóa nhòa, nhưng cũng chính từ đó mà sự thấu hiểu và trưởng thành dần nảy nở. Mỗi trang viết là một tầng chiêm nghiệm về đời người và thời cuộc.
Xin bạn đọc chậm, để cùng các nhân vật đi qua thử thách và tìm thấy trong khói lửa chiến tranh những ánh sáng bền bỉ của tâm hồn con người.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.