Tủ Sách Việt Văn

Nguyễn Trung Trực & Trận Đồn Kiên Giang

Nguyễn Trung Trực & Trận Đồn Kiên Giang cover

Thể loại: Nhân Vật - Lịch Sử

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Giới thiệu

Ngày 16 tháng 6 năm 1868, đồn Rạch Giá bị tấn công, một trong những chiến công nổi tiếng nhất của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ. "Nguyễn Trung Trực & Trận Đồn Kiên Giang" xoay quanh trận đánh ấy, được Bùi Thụy Đào Nguyên tái hiện theo lối biên khảo.

Tác giả kể lại con đường dẫn tới trận đánh: sau lần đốt tàu L'Espérance ở vàm Nhật Tảo, Nguyễn Trung Trực rút về miền Tây, không theo lệnh triều đình ra Bình Thuận mà lập căn cứ ở Sân Chim, Hòn Chông, kết nạp Lâm Quang Ky cùng các bạn ở Tà Niên. Rồi đến cuộc đổ bộ lúc nửa đêm bên rạch Lăng Ông, năm ngày nghĩa quân làm chủ tòa thành và cuộc phản công của quân Pháp.

Điểm đáng quý của bài là cách dùng tư liệu: lời thuật của Alfred Schreiner, nhận định của George Diirrwell, biên bản hỏi cung tại Khám Lớn Sài Gòn, cùng hệ thống chú thích về địa danh xưa và nay. Văn ngắn gọn, rõ ràng, thiên về khảo cứu.

Lời tựa

Nguyễn Trung Trực thường được nhớ qua ngọn lửa trên sông Nhật Tảo và những lời khẳng khái truyền tụng trong dân gian. Bài viết này chọn một lối khác để nhìn ông: đặt ông vào chính tài liệu của đối phương, xem người Pháp đã ghi lại trận Rạch Giá ra sao, và để ông tự nói qua biên bản hỏi cung.

Kết quả là một chân dung có chiều sâu hơn huyền thoại. Trong "Nguyễn Trung Trực & Trận Đồn Kiên Giang", ta thấy một người chỉ huy biết tính toán, biết dò đồn, biết chọn đất tụ quân, và cũng thấy một con người nhận lấy trách nhiệm mà không van xin. Lời ông nói với viên thông ngôn trong phòng hỏi cung bộc lộ điều ấy rõ hơn mọi lời ngợi ca: "Tôi chỉ yêu cầu anh dùng ảnh hưởng ấy để xin cho tôi được chết ngay."

Nên đọc kỹ phần chú thích cuối bài. Những dòng nhỏ về con rạch Lăng Ông đã bị lấp làm đường, về vị trí đồn cũ nay nằm gần đình thờ ông bên bờ sông Kiên, khiến trận đánh hơn trăm năm trước bỗng gần lại.

Sức thuyết phục của bài đến từ sự cẩn trọng: tôn kính mà vẫn dựa vào tài liệu, tự hào mà không tô vẽ. Với người Kiên Giang và với ai quan tâm đến miền Tây, đây là một trang sử địa phương được gìn giữ chu đáo.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Nguyễn Trung Trực & Trận Đồn Kiên Giang